Nietulisko Duże odzyskuje dawny blask! Zabytkowa walcownia zmienia się nie do poznania. To dopiero początek

Przez lata zabytkowe mury dawnej walcowni w Nietulisku Dużym przypominały o czasach, gdy dolina Kamiennej była jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych w tej części Polski. Niestety, upływ czasu, postępująca degradacja i zarastająca teren roślinność sprawiały, że historyczny kompleks stopniowo tracił swój urok.

Teraz sytuacja się zmienia.

Zakończono pierwszy etap rewitalizacji obiektu, obejmujący przede wszystkim zabezpieczenie zachowanych murów i uporządkowanie zabytkowej przestrzeni. Usunięto roślinność oraz zabrudzenia, oczyszczono kamienne i ceglane elementy konstrukcji, a także wykonano prace konserwatorskie chroniące ruiny przed dalszym niszczeniem.

Efekty są już widoczne. Historyczna architektura ponownie przyciąga wzrok, a miejsce, które przez lata kojarzyło się z zaniedbanymi pozostałościami dawnego zakładu, zyskuje zupełnie nowe oblicze.

Pierwszy etap przedsięwzięcia pod nazwą "Utworzenie Muzeum na otwartym powietrzu w Nietulisku Dużym – etap 1" kosztował ponad 2 miliony złotych.

Inwestycja została zrealizowana przy wsparciu funduszy europejskich oraz środków z budżetu państwa. Wkład własny zapewniła Gmina Kunów.

Prace koncentrowały się na ratowaniu historycznej substancji zabytku. Wzmocniono mury, naprawiono pęknięcia, uzupełniono ubytki w kamiennych i ceglanych konstrukcjach oraz zabezpieczono elementy narażone na działanie czynników atmosferycznych.

To ważny krok w kierunku zachowania obiektu dla przyszłych pokoleń. Zakończenie pierwszego etapu nie oznacza jednak końca całego przedsięwzięcia.

Nietulisko Duże to miejsce wyjątkowe nie tylko dla mieszkańców gminy Kunów, ale również dla całego regionu świętokrzyskiego.

Historia tutejszej walcowni sięga pierwszej połowy XIX wieku. Kompleks powstał w ramach rozwoju Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, a jego początki związane są z planami uprzemysłowienia doliny Kamiennej, opracowywanymi pod kierunkiem Stanisława Staszica.

Zakład wznoszono w latach 1834–1846 według projektu Karola Knake. Był on częścią rozbudowanego zespołu przemysłowego obejmującego między innymi budynki produkcyjne, obiekty gospodarcze, urządzenia wodne oraz osiedle dla pracowników.

Walcownia wykorzystywała energię wodną do napędzania urządzeń produkcyjnych. Przez dziesięciolecia stanowiła ważny element przemysłowego krajobrazu regionu.

Działalność zakładu zakończyła się na początku XX wieku, po zniszczeniach infrastruktury wodnej spowodowanych powodzią. Pozostałe po nim zabudowania stopniowo popadały w ruinę.

Dziś te same mury są bezcennym świadectwem historii techniki i pracy kolejnych pokoleń mieszkańców regionu.

Plany związane z zabytkową walcownią wykraczają poza samo zabezpieczenie ruin.

Docelowo kompleks ma zostać przekształcony w muzeum na otwartym powietrzu, które pozwoli odwiedzającym lepiej poznać przemysłową historię Nietuliska Dużego i całej doliny Kamiennej.

W kolejnych etapach planowane są między innymi prace przy podziemnych elementach dawnego zakładu oraz historycznym systemie wodnym. Przewiduje się również stworzenie infrastruktury dla turystów, w tym alejek spacerowych, przestrzeni do odpoczynku i oświetlenia zabytkowych ruin.

Realizacja tych zamierzeń mogłaby sprawić, że Nietulisko Duże stanie się miejscem atrakcyjnym nie tylko dla pasjonatów historii, ale również dla rodzin, turystów i osób poszukujących ciekawych miejsc na weekendową wycieczkę.

Potencjał zabytkowej walcowni dostrzega również samorząd Powiatu Ostrowieckiego, który zwraca uwagę na znaczenie odnowionego kompleksu dla rozwoju lokalnej turystyki.

Ruiny w Nietulisku Dużym mogą stać się ważnym punktem na mapie atrakcji powiatu, uzupełniając ofertę miejsc związanych z historią, kulturą i dziedzictwem przemysłowym.

To także szansa na przypomnienie mieszkańcom i odwiedzającym, jak istotną rolę w rozwoju regionu odgrywał niegdyś przemysł.

Dla lokalnej społeczności odnowienie ruin ma jeszcze jeden wymiar. To przywracanie znaczenia miejscu, które przez pokolenia było częścią historii Nietuliska, a dziś może stać się powodem do dumy.

Nietulisko Duże powoli otwiera nowy rozdział swojej historii. Pierwszy etap prac pokazał, że nawet zabytki przez lata pozostające w cieniu mogą odzyskać swój dawny charakter. Jeśli kolejne plany zostaną zrealizowane, dawna walcownia ma szansę ponownie tętnić życiem – tym razem nie jako zakład przemysłowy, lecz jako miejsce spotkań z historią i jedna z ciekawszych atrakcji turystycznych ziemi ostrowieckiej.