Prezydenci V4 przyjęli wspólną deklarację po szczycie w Trenczynie

Na Zamku w Trenczynie spotkali się prezydenci Polski Karol Nawrocki, Czech Petr Pavel, Słowacji Peter Pellegrini i Węgier András Baka. Gospodarzem obrad był Peter Pellegrini, ponieważ od 1 lipca 2026 roku Słowacja sprawuje roczne przewodnictwo w V4. Udział Ursuli von der Leyen nadał rozmowom dodatkowy, unijny wymiar. Przywódcy mogli przedstawić perspektywę Europy Środkowej bezpośrednio szefowej Komisji Europejskiej.

Szczyt odbył się w czasie, gdy państwa regionu mierzą się jednocześnie z wojną za wschodnią granicą Unii Europejskiej, wysokimi kosztami energii oraz presją na przemysł. Wspólna deklaracja przyjęta w Trenczynie wskazała trzy obszary, w których państwa V4 chcą dalej współpracować: rozszerzenie UE, sytuację w Ukrainie oraz dostępność energii.

Dla polskiej delegacji punktem wyjścia była ocena zagrożeń płynących ze Wschodu. Szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz jeszcze przed rozpoczęciem głównych obrad zapowiadał rozmowę o bezpieczeństwie regionalnym w kontekście rosyjskiej agresji i jej konsekwencji dla Europy Środkowej.

Karol Nawrocki po szczycie podkreślał, że państwa europejskie powinny zwiększać własne zdolności obronne, a jednocześnie wzmacniać więzi transatlantyckie. Według prezydenta inicjatywy obronne rozwijane w Europie powinny wspierać NATO, a nie powielać jego struktury. Wskazał też na możliwości współpracy państw V4 w przemyśle obronnym, nowych technologiach i budowie infrastruktury podwójnego zastosowania.

- Europa Środkowa nie może być jedynie odbiorcą decyzji podejmowanych przez innych - podkreślił Karol Nawrocki.

W praktyce chodzi między innymi o drogi, mosty, linie kolejowe i infrastrukturę paliwową, które służą gospodarce, ale w sytuacji kryzysowej mogą ułatwiać mobilność wojskową. Ten temat łączy politykę bezpieczeństwa z inwestycjami transportowymi na osi północ-południe.

Drugim filarem rozmów była energetyka. Przywódcy analizowali nie tylko skutki ograniczenia zależności od rosyjskich surowców, lecz także ryzyka wynikające z niestabilnej sytuacji na Bliskim Wschodzie. Dla państw o dużym udziale przemysłu cena i ciągłość dostaw energii przekładają się bezpośrednio na koszty produkcji, miejsca pracy i domowe budżety.

W komunikacie słowackiej prezydencji podkreślono, że dostępna cenowo energia jest warunkiem utrzymania europejskich firm i ich produkcji na kontynencie. Karol Nawrocki mówił z kolei o znaczeniu dywersyfikacji dostaw, rozbudowy połączeń energetycznych w regionie oraz wymiany doświadczeń związanych z energetyką jądrową.

Prezydenci uznali rozszerzenie Unii Europejskiej za inwestycję w bezpieczeństwo, stabilność i rozwój kontynentu. W rozmowach pojawiła się perspektywa państw Bałkanów Zachodnich, a także Mołdawii i Ukrainy. Polska popiera dalsze rozszerzenie, ale zaznacza, że kandydaci muszą spełnić kryteria, przeprowadzić wymagane reformy i budować dobre relacje z państwami członkowskimi.

Marcin Przydacz zwracał uwagę, że w przypadku Ukrainy znaczenie ma również atmosfera w stosunkach dwustronnych z Polską. Z kolei Peter Pellegrini po obradach podkreślił, że proces akcesyjny powinien opierać się na jasnych i sprawiedliwych zasadach. Państwa V4 nie chcą skrótów ani uprzywilejowania jednego kandydata kosztem pozostałych.

Wspólna deklaracja odniosła się także do sytuacji w Ukrainie. Przywódcy rozmawiali o pomocy ludności cywilnej przed zimą, ochronie podstawowych dostaw energii i wody, przyszłej odbudowie kraju oraz jego europejskiej perspektywie. W centrum dyskusji pozostawało również poszukiwanie warunków trwałego pokoju.

Czwarty ważny temat dotyczył unijnej polityki klimatycznej. Polska delegacja przekonywała, że cele środowiskowe powinny być realizowane w sposób, który nie osłabi konkurencyjności europejskiej gospodarki. Karol Nawrocki krytycznie oceniał te elementy Europejskiego Zielonego Ładu i systemu ETS, które mogą podnosić koszty życia, ograniczać rozwój przedsiębiorstw lub prowadzić do utraty miejsc pracy.

Prezydent RP wskazał również na potrzebę ochrony europejskiego rolnictwa. Jego zdaniem importerzy spoza Unii powinni podlegać wymaganiom porównywalnym z tymi, które obowiązują rolników w państwach członkowskich. Był to jeden z przykładów szerszej dyskusji o tym, jak łączyć transformację klimatyczną z bezpieczeństwem ekonomicznym mieszkańców regionu.

Pierwszego dnia szczytu prezydentom przedstawiono wnioski ze spotkania przedstawicieli banków centralnych państw V4 i sekretarza generalnego OECD Mathiasa Cormanna. Dyskusja dotyczyła potencjału gospodarczego Europy Środkowej oraz kapitału ludzkiego. W regionie, który nie dysponuje dużymi zasobami ropy i gazu, o przyszłej konkurencyjności mają decydować kwalifikacje pracowników, innowacje i zdolność zatrzymywania talentów.

Wieczorną część programu uzupełnił koncert Lukáš Oravec V4 Quartet w synagodze w Trenczynie. Zespół tworzą muzycy pochodzący z państw Grupy Wyszehradzkiej. Następnie odbył się oficjalny obiad z udziałem prezydentów, przedstawicieli banków centralnych i sekretarza generalnego OECD.

Przed wylotem na Słowację Karol Nawrocki spotkał się w Warszawie z premierem Czech Andrejem Babišem. Blisko godzinna rozmowa dotyczyła bieżącej sytuacji bezpieczeństwa oraz współpracy politycznej i gospodarczej obu państw. Konsultacja poprzedziła spotkanie prezydentów i wpisywała się w przygotowania do rozmów o wspólnych interesach regionu.

Szczyt nie oznacza, że Polska, Czechy, Słowacja i Węgry mają identyczne stanowisko w każdej sprawie. Karol Nawrocki przyznał, że między partnerami pojawiają się różnice, ale nie powinny one przesłaniać wspólnych interesów gospodarczych, infrastrukturalnych i energetycznych. Przyjęta deklaracja pokazuje, że państwa V4 nadal potrafią uzgodnić wspólne priorytety, zwłaszcza gdy dotyczą one bezpieczeństwa regionu i konkurencyjności Europy.

Grupa Wyszehradzka powstała 15 lutego 1991 roku jako format współpracy Polski, Węgier i Czechosłowacji. Deklarację założycielską podpisali w węgierskim Wyszehradzie prezydent Polski Lech Wałęsa, prezydent Czechosłowacji Václav Havel i premier Węgier József Antall. Po rozpadzie Czechosłowacji w 1993 roku format objął cztery państwa. Dziś V4 pozostaje nieformalnym forum konsultacji, a jej przewodnictwo zmienia się co roku.

Spotkanie w Trenczynie odbyło się w 35. rocznicę utworzenia Grupy. Jego najważniejszym rezultatem była wspólna deklaracja w sprawie rozszerzenia UE, Ukrainy i dostępności energii. To polityczny sygnał, że mimo różnic Europa Środkowa chce wspólnie zabierać głos w debacie o bezpieczeństwie i przyszłości Unii Europejskiej.