Założeniem programu jest kształtowanie postaw obywatelskich, wzmacnianie poczucia sprawczości oraz uczenie odpowiedzialności za wspólne dobro. Szkolne Budżety Obywatelskie mają także zachęcać do partycypacji społecznej i wspólnego podejmowania decyzji w najbliższym otoczeniu uczniów.
Kluczowym elementem przedsięwzięcia jest równość w dostępie do środków – niezależnie od tego, czy szkoła jest publiczna, czy niepubliczna. Jak podkreślano podczas spotkania z mediami, każda placówka będzie mogła liczyć na identyczne wsparcie finansowe. – "Każda szkoła będzie mogła otrzymać taką samą kwotę - 5 000 zł, jednak sposób przekazania środków będzie różnił się ze względu na przepisy prawa" – informował prezydent Ostrowca Świętokrzyskiego Artur Łakomiec.
Miasto doprecyzowało także techniczne aspekty finansowania. W przypadku szkół publicznych plan finansowy każdej placówki zostanie zwiększony o 5 tysięcy złotych. Z kolei szkoły niepubliczne skorzystają z innego trybu: zabezpieczono środki pozakonkursowo na zadania związane z edukacją dzieci i młodzieży. W tym wariancie szkoły lub wspierające je stowarzyszenia będą mogły aplikować o środki w Wydziale Edukacji i Spraw Społecznych.
Wdrożenie programu ma przebiegać według jasnej, możliwie nieskomplikowanej procedury. W najbliższych dniach zaplanowano dwa spotkania instruktażowe – osobne dla szkół publicznych i niepublicznych – podczas których przedstawione zostaną zasady realizacji oraz sposób przeprowadzenia szkolnego budżetu obywatelskiego.
Zgodnie z zapowiedziami, szkoły rozpoczną od zgłoszenia udziału w programie na jednostronicowym formularzu. Następnie – przy wsparciu pracowników Wydziału Planowania i Rozwoju Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego – zorganizowane zostanie spotkanie z młodzieżą, podczas którego uczniowie przedstawią pomysły do realizacji. Kolejnym krokiem będzie szkolne głosowanie, przeprowadzone w oparciu o zasady ustalone wewnętrznie przez daną placówkę. Projekt wskazany przez uczniów zostanie następnie zrealizowany z przyznanych środków.
Program nie kończy się na samym zakupie czy inwestycji. Podsumowanie zaplanowano na listopad – wówczas ma odbyć się spotkanie z osobami zaangażowanymi w Szkolny Budżet Obywatelski, służące omówieniu efektów i doświadczeń z realizacji inicjatywy.
Katalog potencjalnych projektów pokazuje, że uczniowie będą mogli decydować o rozwiązaniach wpływających zarówno na komfort nauki, jak i integrację szkolnej społeczności. Wśród przykładowych propozycji znalazły się m.in.: stworzenie strefy relaksu na korytarzu lub w bibliotece (pufy, stoliki, rośliny), doposażenie biblioteki w nowe książki, komiksy, mangi i audiobooki oraz wygodne fotele, a także zakup sprzętu do radiowęzła szkolnego lub nagrywania podcastów (mikrofony, słuchawki, mikser). Uczniowie mogą też postawić na kącik gier planszowych i logicznych, organizację spotkań z inspirującymi gośćmi – sportowcami, podróżnikami, artystami czy absolwentami – lub realizację programu integracyjnego "Poznajmy się lepiej", wspierającego współpracę i przeciwdziałającego wykluczeniu.
Władze miasta podkreślają, że idea szkolnych budżetów obywatelskich wykracza poza doraźne potrzeby infrastrukturalne. To przede wszystkim narzędzie edukacyjne, które ma uczyć młodych ludzi odpowiedzialności, dialogu i działania na rzecz wspólnoty. Jeśli program spełni założenia, może stać się nie tylko sposobem na odświeżenie szkolnej przestrzeni, lecz także inwestycją w kapitał społeczny – budowany od najmłodszych lat poprzez praktyczne doświadczenie współdecydowania.
